Cẩm nang bỏ túi về nuôi dạy con cái

CẨM NANG BỎ TÚI VỀ NUÔI DẠY CON | QUÁCH TUẤN KHANH |
{ 5 }

Nối Lại Nhịp Cầu Với Con Cái
Gia đình anh Minh vừa trải qua những tháng ngày lo lắng khi “bỗng
dưng” đứa con trai út của mình đổi tính, không thể hiểu nổi. Khi gia đình
anh sinh sống tại Hà Nội, Thanh đang là một đứa trẻ ngoan theo nhận xét
của các thầy cô, học lực thuộc loại khá giỏi của lớp, chỉ có điều Thanh hơi
ít nói khi về nhà và trong các sinh hoạt của gia đình. Thế rồi vì lý do công
tác, anh Minh cùng cả gia đình phải chuyển vào TP. Hồ Chí Minh, em
Thanh chuyển trường học và mọi chuyện “khó hiểu” bắt đầu từ đây.
Trong năm học đầu tiên tại trường mới, sau một thời gian “yên bình”,
Thanh bắt đầu chơi với một bạn thuộc loại cứng đầu (theo nhận xét của
giáo viên chủ nhiệm) trong lớp. Dần dần, Thanh phản đối ra mặt các yêu
cầu của cô chủ nhiệm, lơ là trong lớp học, cố tình không làm bài tập về nhà,
và đương nhiên, điểm của em tụt dần. Đến khi cậu bạn của Thanh bị đuổi
học, thì Thanh “thay chỗ” trở thành học sinh cá biệt của lớp. Giáo viên chủ
nhiệm thông báo tình hình cho phụ huynh của Thanh, và anh Minh rất đau
lòng và lẫn ngạc nhiên khi biết được tình hình con mình như thế. Đến khi
mọi chuyện ngày càng nghiêm trọng, anh quyết định trao đổi với con để
biết sự tình và anh vỡ lẽ… “Con nghĩ sao khi bố đường đường là một tiến
sĩ, còn con thì có nguy cơ bị đuổi học?”… Im lặng, không nói. “Con hết
cách chơi nổi rồi à, sao cứ cố tình làm ngược mọi qui định của nhà trường
thế?” Lúc này, Thanh mới chịu mở miệng:”Bố chẳng biết chuyện gì hết!”
Lúc này, anh Minh thử dằn lòng và gợi ý cho đứa con của mình kể lại mọi
sự việc…
CẨM NANG BỎ TÚI VỀ NUÔI DẠY CON | QUÁCH TUẤN KHANH |
{ 6 }


Không có chuyện gì là bỗng dưng cả
Ngay những ngày đầu vào lớp mới, Thanh có hiềm khích từ xích mích
nhỏ với bạn lớp trưởng, đặc biệt bạn lớp trưởng này lại có uy tín với giáo
viên chủ nhiệm, vì vậy hai bên “bằng mặt mà không bằng lòng”. Lớp
trưởng lại thường trêu chọc Thanh theo kiểu “ma cũ hiếp ma mới”, khiến
Thanh rơi vào tình trạng bị cô lập và lúc này, nhóm bạn thuộc loại “quậy”
của lớp là chỗ chia sẻ duy nhất với Thanh. Đến ngày cậu học trò cá biệt của
lớp bị đuổi học, Thanh trở thành tầm ngắm của cô chủ nhiệm thường xuyên
hơn vì thái độ và hành vi “nổi loạn” của mình. Vẫn giữ thái độ phản kháng,
một lần Thanh đã bị cô chủ nhiệm không nén được cơn giận, ném vào em
một lọ hoa nhưng rất may là không trúng người Thanh. Đến năm học này,
anh Minh phải chuyển trường học cho Thanh.
Thanh vẫn tiếp tục phản kháng, thích bỏ áo ngoài quần, mặc quần xệ
thấp, thỉnh thoảng bỏ học để đi chơi với nhóm bạn bên trường cũ. Ông nội
của Thanh cũng có lần “vào cuộc”: “Sao con lại mặc kiểu quần gì mà sệ
đến đầu gối thế?” “Con thích” – Thanh đáp gọn lỏn. “Vậy làm sao con bỏ
áo vào quần theo qui định của nhà trường được?”. Thanh vội vã bỏ đi,
buông lại một câu: “Ba cái qui định ấy chẳng làm cho con giỏi hơn, chỉ
khiến con thấy gò bó”. Ông nội thở dài. Còn anh Minh vẫn tiếp tục đau
đầu, tìm cách khuyên con, nhưng rất tiếc là cầu nối giữa anh và con trai
mình đã bị nhạt nhòa từ lâu. Hơn ai hết, anh Minh hiểu mình phải nối lại
nhịp cầu với con, và anh cũng hiểu mình phải nhẫn nại và bình tĩnh…
Làm bạn với con
Đây là hiện tượng khá phổ biến trong gia đình hiện đại. Cha mẹ vì bận
công việc, ít dành thời gian cho gia đình nên con cái thiếu đi một người bạn
trong chính ngôi nhà của các em. Hơn nữa, khi con đến tuổi vị thành niên,
nếu cha mẹ không khéo léo trong cách quan hệ với con, biết cách duy trì
khoảng cách đủ xa để con kính trọng mình, nhưng cũng đủ gần để con xem
mình là bạn, thì trẻ sẽ “đóng cửa” trước bố mẹ. Nhưng với nhu cầu giãi
bày, tâm sự, đặc biệt là những vấn đề tuổi mới lớn nảy sinh ngày càng
CẨM NANG BỎ TÚI VỀ NUÔI DẠY CON | QUÁCH TUẤN KHANH |
{ 7 }

nhiều, các em sẽ đi tìm nơi “trút” khác và thường là bạn bè, một nguồn “tư
vấn” khó kiểm soát về chất lượng nhưng có ảnh hưởng rất mạnh.
Để có thể nối lại nhịp cầu với con cái, trước hết cha mẹ phải nhận thức
con mình là một cá thể độc lập, có cuộc sống riêng và cần được tôn trọng.
Vì vậy, các em chỉ làm những gì mà tự các em cho là đúng, rất khó áp đặt,
nên bố mẹ phải nhẫn nại thuyết phục con hành xử theo cách đúng. Cách tốt
nhất là hãy làm bạn với con từ lúc con còn bé, duy trì mối quan hệ tin cậy,
tôn trọng, chia sẻ này với con thì bạn có nhiều cơ hội nắm bắt kịp thời
những thay đổi về tâm sinh lý của con để có giải pháp, lời khuyên kịp thời.
Nếu nhịp cầu bị gãy (chủ yếu do cha mẹ áp đặt), việc xây dựng trở lại đòi
hỏi phụ huynh phải khéo léo hơn: cho con thấy sự thay đổi của chính bản
thân mình trong suy nghĩ về mối quan hệ bố mẹ – con cái, kiên nhẫn chấp
nhận thời gian đầu đầy khó khăn vì con vẫn quen theo hành vi cũ, không
ngừng thể hiện tình yêu với con dù trong bất cứ hoàn cảnh nào, cho con
thấy được mình sẵn sàng lắng nghe và đồng cảm như thế nào.
Mọi thứ chỉ bắt đầu thay đổi khi bản thân ta thay đổi. Nếu bố mẹ không
nhận ra mình cần thay đổi hoặc thiếu nhẫn nại trong việc thay đổi thì rất
khó để nối lại nhịp cầu với con.
Bản thân tôi cũng đã thay đổi rất nhiều từ khi “thiên thần” của tôi ra đời
cách đây 6 năm. Cùng bé khám phá thế giới là một cảm giác…hơn cả
“yomost” nhưng phải thú nhận rằng, đôi khi thật khó có thể nhẫn nại với
cháu. Mọi chuyện chỉ bắt đầu ổn khi tôi áp dụng những kiến thức về phát
triển con người vào việc nuôi dạy, giáo dục cháu. Cho đến lúc này, tôi tin
rằng mình đã thành công.
CẨM NANG BỎ TÚI VỀ NUÔI DẠY CON | QUÁCH TUẤN KHANH |
{ 8 }

Nuôi Dạy Con Tuổi Mới Lớn
Hành vi nổi loạn của các bạn trẻ ở độ tuổi mới lớn, vì nhiều nguyên do
khác nhau, là chuyện rất đỗi bình thường. Tuy nhiên, là phụ huynh, bạn cần
phải để tâm theo dõi các hành vi ấy nhằm có được giải pháp phù hợp và kịp
thời để giúp con mình.
Con bé dễ thương hồi nào của mình đâu rồi? Thằng bé ngoan ngoãn hồi
nào của mình đâu rồi? Sao bây giờ mình có nói gì chúng nó cũng không
nghe hết vậy? Sao lúc này con mình nó hay tỏ ra cứng đầu, sẵn sàng cãi lý
với mình đến cùng? Đó là một số điển hình trong muôn vàn câu hỏi mà với
tư cách là phụ huynh có đứa con nổi loạn ở tuổi thiếu niên, có lẽ bạn đang
thắc mắc tự nêu lên cho mình.
Độ tuổi mới lớn có thể là quãng thời gian hết sức khắc nghiệt đối với cả
bạn trẻ lẫn cha mẹ chúng. Hành vi nổi loạn là một phương pháp các bạn trẻ
ở độ tuổi mới lớn này thường áp dụng nhằm đến mục đích khẳng định tính
độc lập và cái tôi của chúng.
Tại sao các bạn ở độ tuổi mới lớn lại thích nổi loạn?
Hành vi nổi loạn của các bạn trẻ ở độ tuổi này là chuyện rất bình
thường. Tuy nhiên, là phụ huynh, bạn cần phải để tâm theo dõi các hành vi
ấy nhằm có được giải pháp phù hợp và kịp thời để giúp con mình. Các bạn
trẻ nổi loạn vì nhiều lý do khác nhau:
•
Khám phá bản thân: Đến một thời điểm nào đó, nhất là ở độ tuổi
mới lớn này, các bạn trẻ thường ra sức tìm cách khám phá để biết
mình là ai, thích gì, ghét gì, và sẽ làm gì cho tương lai của mình
trước mắt. Chúng tận dụng quãng thời gian này để thử nghiệm
nhiều hình ảnh và tính cách con người khác nhau cho tới khi tìm ra
được cái ‘bản sắc’ phù hợp nhất với chúng.
•
Tính cách độc lập: Trong quãng thời gian mới lớn này, bạn trẻ
thường phải liên tục vật lộn giữa tình trạng phụ thuộc và tình trạng
độc lập. Các bạn trẻ nổi loạn thường muốn có được sự độc lập hoàn
toàn, muốn chứng minh cho bạn thấy rằng chúng có thể tự mình
CẨM NANG BỎ TÚI VỀ NUÔI DẠY CON | QUÁCH TUẤN KHANH |
{ 9 }

làm được tất cả mọi việc. Cùng lúc, chúng cũng thấy được những
giới hạn của mình và vẫn mong muốn được cha mẹ bảo vệ, chở
che.
•
Thay đổi hóc-môn: Lúc cơ thể các bạn trẻ đang thay đổi, tình trạng
hóc-môn dao động bất thường có thể tạo ra nhiều dạng thay đổi
tính khí khác nhau.
•
Ảnh hưởng từ bạn bè: Một số hành vi nổi loạn có thể phát xuất từ
việc con bạn muốn bắt chước bạn bè chúng khi tham gia nhóm bạn
này hay nhóm bạn khác trong lớp, trong trường.

Các bạn trẻ nổi loạn thường có những hành vi nào?
Tùy vào tính cách, cảm xúc và vấn đề đang gặp phải mà con bạn có thể
có những hành vi nổi loạn đặc trưng, nặng hoặc nhẹ. Dưới đây là một số
hình thức nổi loạn thường thấy:
•
Dành nhiều thì giờ vui chơi với bạn bè, tìm cách ra khỏi nhà cho
bằng được.
CẨM NANG BỎ TÚI VỀ NUÔI DẠY CON | QUÁCH TUẤN KHANH |
{ 10 }

•
Phản đối các quy tắc, luật lệ hay cấm đoán của thầy cô, cha mẹ.
•
Cúp học ở trường, bỏ bê bài vở ở nhà, điểm học sút giảm, ở lại lớp.
•
Lén lút thử dùng các chất kích thích như thuốc lá, rượu bia.
•
Thay đổi về cách ăn mặc và sở thích – để tóc, ăn mặc, nghe nhạc
kiểu mới.
•
Thích cãi cọ, đôi co – dễ nổi nóng, quyết liệt tự vệ.
•
Bỏ nhà ra đi.
Bạn làm cách nào để ngăn chặn hay xử lý các hành vi
nổi loạn ấy?
Việc tìm cách ngăn chặn hết mọi hình thức nổi loạn của bạn trẻ đang ở
tuổi mới lớn là chuyện hết sức khó khăn, bởi một số hành vi nổi loạn lại
nằm trong tiến trình phát triển bình thường của bạn trẻ.
Tuy vậy, là phụ huynh, bạn cần phải quyết liệt kiểm soát và ngăn chặn
những hành vi nổi loạn mang tính cách nguy hiểm nơi con mình để tránh
những hậu quả đáng tiếc về sau. Nếu con bạn đang có những hành vi nổi
loạn khá nguy hiểm mà bạn không biết cách kiểm soát hay ngăn chặn, bạn
nên tìm đến các nhà tư vấn tâm lý hành vi để xin ý kiến và nếu cần thì phải
lo nhờ người điều trị tâm lý cho con mình càng sớm càng tốt.
Tình trạng nổi loạn có thể do nhiều vấn đề khác nhau làm nảy sinh. Là
cha mẹ, bạn có thể tham khảo các phương pháp sau để biết cách giảm thiểu
đến mức thấp nhất tình trạng nổi loạn nơi con mình.
1. Duy trì mối quan hệ cởi mở với con: Hãy để con cái bạn thấy rằng
lúc nào gặp phải vấn đề gì, chúng cũng luôn có thể tin tưởng mà tìm đến
với bạn để chia sẻ và được giúp đỡ. Đôi lúc, nếu đứa con nổi loạn của bạn
cảm thấy cần được ở yên tĩnh một mình, thì bạn nên để yên cho chúng để
tự chúng đối diện với vấn đề đang gặp phải trước khi bạn ra tay can thiệp.
2. Đừng quá nặng lời chỉ trích con mình: Các bạn trẻ ở tuổi mới lớn
thường thích thử nghiệm bản thân để khám phá ra con người của chúng.
Bao lâu việc khám phá này còn chưa tỏ ra các dấu hiệu nguy hiểm, thì bạn
CẨM NANG BỎ TÚI VỀ NUÔI DẠY CON | QUÁCH TUẤN KHANH |
{ 11 }

cứ việc để cho chúng trải nghiệm các điều mới mẻ vô hại. Nếu có gì chưa
đồng ý, bạn nên thẳng thắn và nhẹ nhàng nói ra ý kiến, chứ đừng nặng lời
chỉ trích con mình.
3. Đặt ra một số quy tắc hợp lý trong nhà: Nếu quy tắc bạn đặt ra có
tính cách cứng nhắc và ép buộc, đứa con nổi loạn của bạn sẽ cảm thấy cần
phải tìm cách phá vỡ mới yên. Các quy tắc này phải tỏ ra hợp lý và linh
động, giúp con bạn không cảm thấy quá áp lực khi phải tuân giữ chúng.
Nhưng bạn cũng đừng lập ra các quy tắc quá dễ dãi, khiến chúng cảm thấy
không có điều gì kiểm soát được chúng.
4. Phạt con, nhưng phải tỏ ra công bằng: Đặt ra các quy tắc, bạn cũng
phải kèm theo đó các kiểu phạt hợp lý một khi quy tắc bị phá vỡ. Giải thích
cho con hiểu rằng đó là những hậu quả phải có khi phá vỡ quy tắc. Nếu bạn
phạt con cách vô tội vạ vì nóng giận, con bạn sẽ tiếp tục có hành vi nổi loạn
nhiều hơn.

5. Cố gắng đừng tranh cãi với đứa con nổi loạn của mình: Hành vi la
lối hay tranh cãi với đứa con nổi loạn chỉ tổ làm gương xấu cho con bạn,
làm chúng tưởng rằng đó là cách để đối diện và giải quyết vấn đề. Khi phải
chỉnh đốn con mình việc gì đó, bạn cần giữ thái độ hết sức điềm tĩnh. Nếu
con mình có điều gì làm bạn bực mình không chịu nổi, bạn hãy khoan nói
chuyện với nó lúc đó; hãy dành chút thì giờ để trấn tĩnh lại, để cơn giận
nguôi lại rồi mới bĩnh tình nói chuyện với con.
CẨM NANG BỎ TÚI VỀ NUÔI DẠY CON | QUÁCH TUẤN KHANH |
{ 12 }

5 Bí Quyết Giúp Con Học Tập Hiệu Quả
Con bạn mải mê chơi, thích thú những trò chơi điện tử hơn việc ngồi
vào bàn học? Hoặc chúng có thể ngồi vào bàn học suốt mấy giờ liền nhưng
vẫn không học tập được hiệu quả? Kết quả học tập của con luôn làm bạn lo
lắng, buồn chán, giận dữ, để rồi ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa bạn và
chúng.
Để khắc phục việc con cái không chủ động và ham thích học tập, nhiều
gia đình đã sử dụng các biện pháp như tăng cường gia sư hỗ trợ từng môn
học cho trẻ, đưa ra nhiều phần thưởng nhằm chiêu dụ con cái, thậm chí sẵn
sàng sử dụng các hình phạt, la mắng, uy hiếp trẻ khiến cho trẻ sợ hãi mà
học tập. Song tất cả các cách thức đó đều dễ dàng khiến các bậc phụ huynh
thất bại trong việc giúp con học tập tốt và đạt được sự tập trung cao trong
việc học mỗi ngày.
Vậy, làm thế nào để cha mẹ thật sự trở thành người hỗ trợ đắc lực cho
con cái mình, giúp con cái có được khả năng tập trung trong học tập và
nuôi dưỡng niềm đam mê học tập trước khi chúng tự bước chân vào đời để
trở thành người thành công và hạnh phúc trong cuộc sống?
Giúp trẻ phát triển cả hai bán cầu não
Đầu tiên, phụ huynh cần hiểu rõ, để có thể học tập tốt, trẻ cần có
phương pháp học tập hiệu quả. Đó là kích thích phát triển cả hai bán cầu
não cho trẻ. Nếu bán cầu não trái chịu trách nhiệm phát triển những khả
năng phân tích, logic, tư duy cho trẻ; thì việc tăng cường vận hành bán cầu
não phải sẽ giúp trẻ phát triển về khả năng cảm thụ hình ảnh, màu sắc, âm
thanh, giúp cho sự sáng tạo, hứng thú, thăng hoa…
Một bài học thuộc lòng khô khan sẽ lôi cuốn trẻ hơn khi chúng vừa học
vừa gõ theo nhịp điệu, hay gắn những con chữ khô khan vào một giai điệu
dễ đọc dễ nhớ. Như thế, việc học tập không còn đơn điệu, nhàm chán, tẻ
nhạt nữa; những giờ học của trẻ sẽ trở nên sống động hơn, việc học tập vì
thế mà trở nên nhẹ nhàng và hứng thú hơn với trẻ.
CẨM NANG BỎ TÚI VỀ NUÔI DẠY CON | QUÁCH TUẤN KHANH |
{ 13 }

Khuyến khích trẻ sử dụng tất cả các giác quan trong
học tập.
Phụ huynh cần biết trẻ thu nhận thông tin đầy đủ thông qua ba hình
thức, một là qua những gì trẻ NGHE thấy, hai là qua những gì trẻ NHÌN
thấy và cuối cùng là những gì trẻ CẢM NHẬN được.

Trẻ chỉ có thể học tốt nhất, tập trung tốt nhất khi sử dụng tất cả các giác
quan để thu nhận và xử lý thông tin. Đừng gò bó trẻ trong những tư thế học
tập quá nghiêm túc khiến trẻ không được thoải mái trải nghiệm bài học theo
cách trẻ mong muốn. Chúng có thể đọc bài to tiếng, có thể vừa đọc vừa gõ
thước hoặc vừa đọc vừa chạy vòng quanh sân nhà.
Có khi bạn thấy trẻ trong giờ làm bài tập mà cứ vừa lẩm bẩm một mình,
vừa gấp tàu bay giấy, đừng vội điên tiết lên với con, có thể con bạn đang
làm bài tập: “Lớn lên em làm gì?”. Ước mơ làm một phi công hay một phi
hành gia vũ trụ có thể được trẻ thể hiện qua hình ảnh chiếc máy bay. Điều
đó không có nghĩa là trẻ không tập vào bài học. Mà hơn thế nữa, các bậc
CẨM NANG BỎ TÚI VỀ NUÔI DẠY CON | QUÁCH TUẤN KHANH |
{ 14 }

phụ huynh cần giúp và tạo điều kiện cho trẻ trải nghiệm bài học qua tất cả
những giác quan.
Tạo không gian học tập tốt cho trẻ
Để trẻ học tốt, trẻ cần có sự tập trung cao độ và hứng thú học tập cao
mỗi lúc trẻ ngồi vào bàn học. Giai đoạn đầu khi trẻ chưa hình thành được
thói quen tốt cha mẹ cần hi sinh nhiều thời gian cho con mình.
Theo nhiều nghiên cứu, nếu cha mẹ nào có được phương pháp đúng và
đủ kiên nhẫn giúp con qua được ít nhất hai tuần đầu, trẻ sẽ có được thói
quen và sự tập trung tốt. Cha mẹ cần chú ý tạo môi trường xung quanh ủng
hộ việc học tập hiệu quả của con. Nếu không có được không gian yên tĩnh
riêng biệt để tập trung học thì các bậc phụ huynh cần ý thức giảm những
âm thanh như tiếng ti vi, tiếng trò chuyện rôm rả, tiếng sinh hoạt khác… để
trẻ không bị phân tâm.
Ngoài ra, để tạo môi trường học tập tốt cho trẻ, cha mẹ cần cho con cái
được sống trong không gian học của con. Ví dụ: với trẻ thích học toán, cha
mẹ cần thiết kế một không gian sống đầy những con số, phép tính, hình ảnh
các nhà toán học, các công trình toán học… sẽ giúp trẻ tăng cường hào
hứng, tăng tính tò mò và thu hút sự chuyên tâm học tập hơn. Khi đó, không
đơn thuần là trẻ học nữa mà lúc đó trẻ đang sống với niềm đam mê, sự
thích thú của mình; hơn hết, đó chính là yếu tố quan trọng nhất khiến trẻ
tập trung 100%.

Xem chi tiết: Cẩm nang bỏ túi về nuôi dạy con cái