Glixerin - Lipit

Chương III:
Glixerin - Lipit

Đ1. Khái niệm về hợp chất hữu cơ
có nhiều nhóm chức
?Hãy cho biết:
- Hợp chất đơn chức là gì?
- Hợp chất đa chức là gì?
- Hợp chất tạp chức là gì?
Trả lời:
- Hợp chất đơn chức là hợp chất chỉ chứa
một nhóm chức.
- Hợp chất đa chức là hợp chất chứa một
hay nhiều nhóm chức giống nhau.
- Hợp chất tạp chức là hợp chất chứa một
hay nhiều nhóm chức khác nhau.

?Phân loại các hợp chất sau:
Glixerin
CH
OH
CH
2
OH
CH
2
OH
CH
2
OH
CH
2
OH
Etylen glicol
CH
3
COOH
Axit axetic
Rượu etylic
C
2
H
5
OH
H
2
N(CH
2
)
6
NH
2
Hexametylen điamin
CH
2
OH(CHOH)
4
CHO
Glucozơ
H
2
NCH
2
COOH
Axit aminoaxetic

Đ2. Glixerin
I. Công thức cấu tạo
CTPT: C
3
H
8
O
3
CT thu gọn: HOCH
2
CHOHCH
2
OH
hoặc: C
3
H
5
(OH)
3
Kết luận: Glixerin là rượu no đa chức.
CTCT:
CH
OH
CH
2
OH
CH
2
OH

II. Tính chất vật lý
Glixerin là chất lỏng:
- sánh
- không màu
- có vị ngọt
- tan nhiều trong nước.

III. Tính chất hóa học
Câu hỏi: Dựa vào CTCT của Glixerin hãy dự đoán
tính chất hóa học?
C
3
H
5
(OH)
3
+ 3Na C
3
H
5
(ONa)
3
+ H
2

o
t

3
2
Viết gọn:
1. Phản ứng với kim loại kiềm (giống rượu)
2 + 6Na 2 + 3H
2

o
t

CH
2
CH
CH
2
OH
OH
OH
CH
2
CH
CH
2
ONa
ONa
ONa

2. Phản ứng với axit (phản ứng este hóa) (giống rượu)
a) Với axit vô cơ
+ 3HNO
3
+ 3H
2
O
CH
2
CH
CH
2
OH
OH
OH
2 4
o
H SO (đ)
t


CH
2
CH
CH
2
O
O
O
NO
2
NO
2
NO
2
Glixerin trinitrat hay Nitroglixerin
(thuốc nổ)
(3HONO
2
)
b) Với axit hữu cơ
+ 3CH
3
COOH + 3H
2
O
CH
2
CH
CH
2
OH
OH
OH
2 4
o
H SO (đ)
t


CH
2
CH
CH
2
CH
3
COO
CH
3
COO
CH
3
COO
Glixerin triaxetat

3. Phản ứng với Hiđroxit đồng (II)
Phản ứng này dùng để nhận biết:
- Glixerin nói riêng
- Rượu đa chức (có 2 nhóm OH liền kề) nói chung.
HOCuOH
Đồng (II) grixerat
(d
2
màu xanh lam trong suốt)
CH
2
CH
CH
2
OH
OH
OH
CH
2
CH
CH
2
OH
OH
OH
+
CH
2
CH
CH
2
OH
O
O
Cu
CH
2
CH
CH
2
OH
O
O
H
H

+ 2H
2
O

IV. Điều chế
Đun nóng dầu thực vật hoặc mỡ động vật với
dung dịch kiềm
1. Trong công nghiệp
CH
2
CH
CH
2
R"COO
R'COO
RCOO
+ 3NaOH +
o
t

CH
2
CH
CH
2
OH
OH
OH
RCOONa
R'COONa
R"COONa
2. Cracking dầu mỏ
CH
2
CH CH
2
OH OH OH
CH
2
=CHCH
3
CH
2
=CHCH
2
Cl
2
o
Cl
500 C

CH
2
ClCHOHCH
2
Cl

2
Cl+
o
t
NaOH+
ơ
2
H O+

V. ứng dụng
- Điều chế thuốc nổ glixêrin trinitrat.
- Trong công nghiệp dệt, thuộc da do glixerin
có khả năng giữ nước làm mềm da, vải,
- Cho thêm glixerin vào mực in, mực viết, kem
đánh răng, sẽ giúp cho các vật phẩm đó
chậm bị khô, cho vào son môi, các loại kem
xoa làm mềm môi, da.

Xem chi tiết: Glixerin - Lipit