Ngô Văn Hiển Giáo án Sinh học
12 Ban Cơ Bản
mó
- Gv cho hs quan sỏt hinh 2.2 v c
mc I.2
? Hóy cho bit cú nhng thnh phn
no tham gia vo quỏ trỡnh phiờn mó
? ARN c to ra da trờn khuụnmu
no
? Enzim no tham gia vo quỏ trỡnh
phiờn mó
? Chiu ca mch khuụn tng hp
mARN ?
? Cỏc ri Nu trong mụi trng liờn kt
vi mch gc theo nguyờn tc no
? Kt qu ca quỏ trỡnh phiờn mó l gỡ
? Hin tng xy ra khi kt thỳc quỏ
trỡnh phiờn mó
HS nờu c :
* a s cỏc ARN u c tng hp
trờn khuụn ADN, di tỏc dng ca
enzim ARN- polime raza mt on ca
phõn t ADN tng ng vi 1 hay 1 s
gen c thỏo xon, 2 mch n tỏch
nhau ra v mi nu trờn mch mó gc kt
hp vi 1 ribụnu ca mt ni bo theo
NTBS , khi E chuyn ti cuụi gen gp
tớn hiu kt thỳc thỡ dng phiờn mó, pt
m ARN dc gii phúng
* Hot ng 3 :
- gv nờu vn : pt prụtờin c hỡnh
thnh nh th no ?
- yờu cu hs quan sỏt hỡnh 2.3 v n/c
mc II
*? Qt tng hp cú nhng tp no tham
gia
?a.a c hot hoỏ nh gn vi cht no
? a.a hot hoỏ kt hp vi tARN nhm
mc ớch gỡ
? mARN t nhõn t bo cht kt hp
vi ri v trớ no
? tARN mang a.a th my tin vo v
trớ u tiờn ca ri? v trớ k tip l ca t
* Thi im : xy ra trc khi t bo
tng hp prụtờin
* Din bin: di tỏc dng ca enzim
ARN-pol, 1 on pt ADN dui xon v
2 mch n tỏch nhau ra
+ Ch cú 1 mch lm mch gc
+ Mi nu trong mi mch gc kt hp
vi 1 Ri nu t do theo NTBS
A
gc
- U
mụi trng
T
gc
- A
mụi trng
G
gc
X
mụi trng
X
gc
G
mụi trng
chui poli ribonucleotit cú cu trỳc
bc 1. nu l tARN , rARN thỡ tip tc
hỡnh thnh cu trỳc ko gian bc cao hn
+ sau khi hỡnh thnh ARN chuyn qua
mng nhõn ti t bo cht, ADN xon
li nh c
* Kt qu : mt on pt ADN 1 Pt
ARN
* í ngha : hỡnh thanh ARN trc tip
tham gia vo qt sinh tng hp prụtờin
quy nh tớnh trng
II. Dch mó
1. Hot hoỏ a.a
- Di tỏc ng ca 1 s E cỏc a.a t do
trong mt ni bo dc hot hoỏ nh gn
vi hp cht ATP
- Nh tỏc dng ca E c hiu, a.a dc
hot hoỏ liờn kt vi tARN tng ng
phc hp a.atARN
2. Tng hp chui pụlipeptit
- m A RN tip xỳc vi ri v trớ mó u
( AUG), tARN mang a.a m u(Met)
Ri, i mó ca nú khp vi mó ca a.a
m u/mARN theo NTBS
- a.a
1
- tARN ti v trớ bờn cnh, i
5
Ngô Văn Hiển Giáo án Sinh học
12 Ban Cơ Bản
ARN mang a.a th my ? liờn kt no dc
hỡnh thnh
? Ri cú hot ng no tip theo? kt qu
cu hot ng ú
? S chuyn v ca ri n khi no thỡ kt
thỳc
? Sau khi dc tng hp cú nhng hin
tng gỡ xy ra chui polipeptit
? 1 Ri trt ht chiu di mARN tng
hp dc bao nhiờu pt prụtờin
* sau khi hs mụ t c ch gii mó 1 Ri
gv thụng bỏo v trng hp 1 pụlụm.
Nờu cõu hi
?? nu cú 10 ri trt ht chiu di
mARN thỡ cú bao nhiờu pt prụtờin dc
hỡnh thnh ? chỳng thuc bao nhiờu
loi?
mó ca nú khp vi mó ca a.a
1
/mARN
theo NTBS, liờn kt peptit dc hỡnh thnh
gia a.a m u v a.a
1
- Ri dch chuyn 1 b ba/m ARNlmcho
tARN ban u ri khi ri, a.a
2
-tARN
Ri, i mó ca nú khp vi mó ca
a.a
2
/mARN theo NTBS, liờn kt peptit
dc hỡnh thn gia a.a
1
v a.a
2
- S chuyn v li xy ra n khi Ri tip
xỳc vi mó kt thỳc/mARN thỡ tARN
cui cựng ri khi ri chui polipeptit
dc gii phúng
- Nh tỏc dng ca E c hiu, a.a m
u tỏch khi chui poli, tip tc hỡnh
thnh cu trỳc bc cao hn pt prụtờin
hon chnh
*Lu ý : mARN dc s dng tng hp
vi chc chui poli cựng loi ri t hu,
cũn riboxụm c s dng nhiu ln
IV. Cng c
- cỏc c ch di truyn cp pt : t sao , sao mó va gii mó
- s kt hp 3 c ch trờn trong qt sinh tng hp pr m bo cho c th tng hp thng
xuyờn cỏc pr c thự, biu hin thnh tớnh trng di truyn t b m cho con gỏi
- cụng thc :
6
Ngô Văn Hiển Giáo án Sinh học
12 Ban Cơ Bản
Ngy son:25.8.2008 Tit 3 BI 3: IU HO HOT NG CA GEN
I. Mc tiờu
- Hc sinh hiu dc th no l iu ho hot ng ca gen
-hiu dc khỏi nim ụperon v trỡnh by dc cu trỳc ca ụperon
- gii thớch dc c ch iu ho hot ng ca ụperon Lac
II. Thit b dy hc
- hỡnh 3.1, 3.2a, 3.2b
III. Tin trỡnh t chc bi hc
1. Kim tra bi c
- trỡnh by din bin v kt qu ca quỏ trỡnh phiờn mó
2. Bi mi :
Hot ng ca thy v trũ
ni dung
* hot ng 1:
Gv t vn : iu ho hot ng
ca gen chớnh l iu ho lng sn
phm ca gen dc to ra.
? iu ho hot ng ca gen cú ý
ngha nh th no i vi c th sinh
vt ?
* hot ng 2 : tỡm hiu iu ho
hot ng ca gen sinh vt nhõn
s
I.Khỏi quỏt v iu ho hot ng ca
gen
- iu ho hot ng ca gen chớnh l iu
ho lng sn phm ca gen dc to ra trong
t bo nhm amt bo cho hot ng sng
ca t bo phự hp vi iu kin mụi trng
cng nh s phỏt trin bỡnh thng ca c
th
II. iu ho hot ng ca gen sinh vt
nhõn s
7
Ngô Văn Hiển Giáo án Sinh học
12 Ban Cơ Bản
GV yờu cu hc sinh nghiờn c
mc II.1 v quan sỏt hỡnh 3.1
? ụpe ron l gỡ
? da vo hỡnh 3.1 hóy mụ t cu
trỳc ca ụpe ron Lac
* hot ng 3 :gv yờu cu hc sinh
nghiờn c mc II.2 v quan sỏt
hỡnh 3.2a v 3.2b
? quan sỏt hỡnh 3.2a mụ t hot ng
ca cỏc gen trong ụpe ron lac khi
mụi trng khụng cú lactụz
? khi mụi trng khụng cú cht cm
ng lactụz thỡ gen iu ho ( R) tỏc
ng nh th np c ch cỏc gen
cu trỳc khụng phiờn mó
? quan sỏt hỡnh 3.2b mụ t hot ng
ca cỏc gen trong ụpe ron Lac khi
mụi trng cú lactụz?
? ti sao khi mụi trng cú cht cm
ng lactụz thỡ cỏc gen cu trỳc hot
ụng phiờn mó
1. mụ hỡnh cu trỳc ope ron Lac
- cỏc gen cú cu trỳc liờn quan v chc
nng thng dc phõn b lin nhau thnh
tng cm v cú chung 1 c ch iu ho gi
chung la ụpe ron
- cu trỳc ca 1 ụpe ron gm :
+ Z,Y,A : cỏc gen cu trỳc
+ O( ope rato) : vựng vn hnh
+ P( prụmte r) : vựng khi ng
+R: gen iu ho
2.s iu ho hot ng ca ụperon lac
* khi mụi trng khụng cú lac tụ z: gen
iu hoa R tng hp prụtờin c ch ,
prụtờin c ch gn vo gen vn hnh O lm
c ch phiờn mó ca gen cu trỳc ( cỏc gen
cu trỳc khụng biu hiờn)
* khi mụi trng cú lactụz: gen iu ho R
tng hp prụtờin c ch,lactụz nh l cht
cm ng gn vo v lm thay i cu hỡnh
prụtờin c ch , prụtờin c ch b bt hot
khụng gn dc vo gen vn hnh O nờn gen
c t do vn hnh hot ng ca cỏc gen
cu trỳc A,B,C giỳp chỳng phiờn mó v dch
mó ( biu hin)
IV.Cng c
8
Ngô Văn Hiển Giáo án Sinh học
12 Ban Cơ Bản
-* gii thớch c ch iu ho hot ng ca ụpe ron lac
V. Bi tp v nh
chun b cỏc cõu hi sỏch giỏo khoa
ngy son : 28.8.2008
tit 4 BI 4 : T BIN GEN
I. Mc tiờu
- hs hiờu c khỏi nim ,nguyờn nhõn, c ch phỏt sinh v c chộ biu hin ca t bin, th
t bin va phõn bit c cỏc dng t bin gen
- phõn bit rừ tỏc nhõn gõy t bin v cỏch thc tỏc ng
- c ch biu hin ca t bin gen
- hu qu ca t bin gen
- rốn luyn k nng phõn tớch ,so sỏnh,khỏi quỏt hoỏ thụng qua c ch biu hin t bin
rn luyn k nng so sỏnh ,k nng ng dng ,thỏy c hu qu ca t bin i vi con
ngi v sinh vt
II.Thit b dy hc
- tranh nh, ti liu su tm v bin d, c bit l t bin gen ng vt ,thc vt v con
ngi
- s c ch biu hin t bin gen
- hỡnh 4.1,4.2 sỏch giỏo khoa
III. Tin trỡnh t chc dy hc
1. kim tra bi c :
- th no l iu ho hot ng ca gen ? gii thớch c ch iu ho hot ng ca ụperon Lac
2. bi mi :
hot ng ca thy v trũ ni dung
* hot ng 1: tỡm hiu v t bin
gen
Gv yờu cu hs c mc I.1 tỡm hiu
nhng du hiu mụ t khỏi nim t
bin gen
Hs quan sỏt tranh nh v a ra nhn
xột
? t bin gen xy ra oqr cp pt
cú liờn quan n d thay i ca yu
t no? khỏi nim
? nguyờn nhõn no gõy nờn ụt bin
gen
I. t biờn gen
1. khỏi nim
- l nhng bin i nh trong cu ca gen
liờn quan n 1 (t bin im ) hoc mt
s cp nu
- a s t bin gen l cú hi,mt s cú li
hoc trung tớnh
- tỏc nhõn gõy t bin gen:
+tia t ngoi
+tia phúng x
+cht hoỏ hc
9
Ngô Văn Hiển Giáo án Sinh học
12 Ban Cơ Bản
Hs trỡnh by dc cỏc tỏc nhõn gõy t
bin
? vy nguyờn nhõn no lm tng cỏc
tỏc nhõn t bin cú trong mt?
( - hm lng khớ thi tng cao c
bit la CO2 lm trỏi t núng lờn gõy
hiu ng nh kớnh
- mn chn tia t ngoi dũ r do khớ
thi nh mỏy, phõn bún hoỏ hc,
chỏy rng.
- khai thỏc v s dng ko hp lớ
ngun ti nguyờn thiờn nhiờn
? cỏch hn ch ( hn ch s dng
cỏc nguyờn liu hoỏ cht gõy ụ
nhim mt, trng nhiu cõy xanh, x
lớ cht thi nh mỏy, khai thỏc ti
nguyờn hp lớ )
***? t bin gen cú luụn dc biu
hin ra kiu hỡnh
Gv ly vd cho hs hiu: ngi b bch
tng do gen ln (a) quy nh
Aa, AA : bỡnh thng
-aa :biu hin bch tng th t
bin
hoc ch khi mt thun li nú mi
biu hin: rui cú gen khỏng D DT
ch trong mt cú D DT mi biu hin
? vy th t bin l gỡ
** hot ng 2: tỡm hiu cỏc dng
t bin gen
Cho hs quan sỏt tranh v cỏc dng
b gen : yờu cu hs hon thanh PHT
dng B
Khỏi nim
hu qu
Thay thờ
1 cp nu
Thờm
hoc mt
1 cp nu
gv: Ti sao cựng la b
+ sc nhit
+ ri lon qt sinh lớ sinh hoỏ trong c th
* th t bin: l nhng cỏ th mang t
bin ó biu hin ra kiu hỡnh ca c th
2.cỏc dng t bin gen ( ch cp n
t bin im)
- thay thờ mt cp nu
- thờm hoc mt mt cp nu
10
Ngô Văn Hiển Giáo án Sinh học
12 Ban Cơ Bản
thay th co nu m cú
trng hp nh hng
n cu trỳc cua
prụtờin ,cú trng hp
ko,yu t quyt nh l
gỡ ?
( yu t quyt nh l b
ba mó hoỏ a.a cú b thay
i ko, sau b b ba cú
quy nh a.a mi ko
* nờu b ba m u ( AUG) hoc b
ba kt thỳc(UGA) b mt 1 cp nu
ko tng hp prụtờin hoc kộo di s
tng hp
* hot ng 3: tỡm hiu c ch
phỏt sinh t bin gen
Gv cho hs c mc II.1 gii thớch cỏc
trng thỏi tn ti ca baznit: dng
thng v dng him
- hs quan sỏt hinh4.1 sgk
? hỡnh ny th hin iu gỡ ? c ch
ca qt ú
* gv : t bin phỏt sinh sau my
ln ADN tỏi bn ? yờu cu hs in
tip vo phn nhỏnh dũng k cũn
trng trong hỡnh, ú l cp nu no?
- hs c muc II.2 nờu cỏc nhõn t
gõy b v kii b do chỳng gõy ra
* hot ng 4: tỡm hiu v hu qu
chung v ý ngha ca t bin gen
Hs c mc III.1
? loi t bin no cú ý ngha trong
tin húa
? t bin gen cú vai trũ nh th no
? ti sao núi t bin gen l ngun
nguyờn liu quan trng cho tin hoỏ
v chn ging trong khi a s b gen
cú hi, tn s b gen rt thp
( do 1 s b trung tớnh hoc cú li v
so vi b NST thỡ ph bin hn v ớt
II. C ch phỏt sinh t bin gen
1. s kờt cp khụng ỳng trong nhõn
ụi ADN
* C ch : baz ni thuc dng him ,cú
nhng v trớ liờn kt hidro b thay i
khin chỳng kt cp khụng ỳng khi tỏi
bn
2. tỏc ng ca cỏc nhõn t t bin
- tỏc nhõn vt lớ ( tia t ngoi)
- tỏc nhõn hoỏ hc( 5BU) : thay th cp
A-T bng G-X
- Tỏc nhõn sinh hc( 1 s virut) : t bin
gen
III. Hu qu v ý ngha ca t bin gen
1. hu qu ca ụt bin gen
- t bin gen lm bin i cu trỳc
mARN bin i cu trỳc prụtờin thay i
t ngt v 1 hay 1 s tớnh trng
-a s cú hi ,gim sc sng ,gen t bin
lm ri lon qt sinh tng hp prụtờin
- mt s cú li hoc trung tớnh
2. vai trũ v ý ngha ca t bin gen
a. i vi tin hoỏ
-Lm xut hin alen mi
-Cung cp nguyờn liu cho tin hoỏ v
chn ging
b. i vi thc tin
11
Ngô Văn Hiển Giáo án Sinh học
12 Ban Cơ Bản
nh hng nghiờm trng n sc
sng )
IV. Cng c
- phõn bit t bin v th t bin
- t bin gen l gif ? dc phỏt sinh nh th no
- mi quan h gia ADN A RN- Pr tớnh trng hu qu ca t bin gen
V. Bi tp v nh
- su tm ti liu v t bin sinh vt
- c trc bi 5
- c mc em cú bit trang 23 sỏch giỏo khoa
*b sung: minh ho cho nhng hu qu ca cỏc dang t bin gen bng s
Mch gc : - XGA GAA TTT XGA -
m A RN -GXU XUU AAA GXU-
a.a -ala leu lys ala-
thay A=X
Mch gc : -XGA GXA TTT XGA
-GXU XGU AAA GXU
a.a -ala arg lys ala
12
Ngô Văn Hiển Giáo án Sinh học
12 Ban Cơ Bản
Ngy son:
BI 5 : NHIM SC TH V T BIN CU TRC NST
I.Mc tiờu
- mụ t c hỡnh thỏi cu trỳc v chc nng ca NST
- nờu c cỏc c im b NST c trng ca mi loi
- trỡnh by khỏi nim v nguyờn nhõn phỏt sinh t bin cu trỳc NST, mụ t c cỏc loi t
bin cu trỳc NST v hu qu , ý ngha ca dng t bin ny trong tin hoỏ
- rốn luyn k nng phõn tớch ,khỏi quỏt thụng qua phõn tớch nguyờn nhõn, ý ngha ca t bin
cu trỳc NST
II. Thit b dy hc
- bng s lng NST ( 2n) ca 1 s loi sinh vt
- s bin i hỡnh thỏi ca NST qua cỏc kỡ ca quỏ trỡnh nguyờn phõn
- s cu trỳc NST
- S s sp xp cua ADN trong NST ca sinh vt nhõn chun
III. Tin trỡnh t chc bi hc
1. kim tra bi c
- t bin gen l gỡ? t bin gen c phỏt sinh nh th no? hu qu ca t bin gen
bi mi
hot ng ca thy v trũ ni dung
Gv thụng bỏo : sinh vt cú nhõn chớnh
thc,VCDT cp t bo l NST
*Hot ng 1: tỡm hiu hỡnh thỏi ,cu
trỳc NST
? VCDT vi rut v sv nhõn s l gỡ ?(
vr l ADN kộp hoc down hoc ARN.
sv nhõn s l ADN mch kp dng
vũng.
Gv thụng bỏo: chỳng ta tỡm hiu v vcdt
sv nhõn thc ú l NST
* HS c mc I.3.a tỡm hiu v vt cht
cu to nờn NST, tớnh c trng ca b
I. Nhim sc th
1. hỡnh thỏi v cu trỳc hin vi ca
NST
13
Ngô Văn Hiển Giáo án Sinh học
12 Ban Cơ Bản
NST mi loi, trng thỏi tn ti ca cỏc
NST trong t bo xụma
* gv yờu cu hs nh li kin thc c v
phõn bo? Hỡnh thỏi NST qua cỏc kỡ
phõn bo v a ra nhn xột
( yờu cu nờu dc :hỡnh dng c trng
cho tng loi v nhin rừ nht kỡ gia
ca np)
b NST cỏc loi khỏc nhau cú khỏc
nhau ko?
** quan sỏt hỡnh 5.1 sgk hóy mụ t cu
trỳc hin vi ca NST ??
? tõm ng cú chc nng gỡ
( gv b sung thờm kin thc sgk)
*
hot ng 2: tỡm hiu v cu trỳc
siờu hin vi ca NST
- GV cho hs quan sỏt tranh hỡnh 5.2 sgk
* hỡnh v th hin iu gi?( mc
xon)
Gv t vn : trong nhõn mi t bo
n bi cha 1m ADN, bng cỏch no
lng ADN khng l ny cú th xp
gn trong nhõn
Hs:ADN c xp vo 23 NST v c
gúi gn theo cỏc mc xon cun
khỏc nhau lm chiu di co ngn li
hng nghỡn ln
? NST c cu to t nhng thnh
phn no?
?trt t sp xp ca pt ADN v cỏc
khi cu prụtờin
? cu to ca 1 nuclờoxụm
? chui poli nuclờụxụm
? ng kớnh ca si c bn ,si nhim
sc
??da vo cu trỳc hóy nờu chc nng
ca NST: ?
-lu gi ,bo qun vf truyn t TTDT
( lu gi nh mang gen, bo qun vỡ
2. Cu trỳc siờu hin vi
Thnh phn : ADN v prụtờin hi ston
* cỏc mc cu trỳc:
+ si c bn( mc xon 1)
+ si cht nhim sc( mc xon 2)
+ crụmatit ( mc xon 3)
* mi NST cú 3 b phn ch yu
+ tõm ng:
+u mỳt
+trỡnh t khi u nhõn ụi ADN
3. chc nng ca NST
-lu gi , bo qun v truyn t thụng
tin di truyn
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét