Ngữ văn 8 - CN- dễ dạy

Vũ Thị Bích Mùi GV tr ờng THCS Thiệu Đô - Thiệu Hoá.
.
.
+ GV kiểm tra vở ghi của học sinh
+ Giới thiệu bài
Hoạt động 2 : Hình thành khái niệm cho học sinh :
Hoạt động của thầy và trò
GV đa ví dụ
? Khi nói về vật nuôi em sẽ nghĩ đến
những gì ? Vì sao ?
? Nhận xét về nghĩa của từ Mèo so
với mèo mớp, mèo tam thể ?
? Vậy nghĩa từ nào khái quát hơn từ
mèo ?
? Nh thế nào là cấp độ khái quát nghĩa
của từ ngữ
-GV cho hs lấy ví dụ
GV cho hs quan sát sơ đồ trong sách.
? Có thể vẽ cách khác đợc không. Vì
sao ?
? Từ Động vật so với từ thú, chim,
cá nh thế nào. Tại sao nó có nghĩa rộng
hơn ?
? Từ hơu, voi so với từ thú nh thế
nào về nghĩa ?
? Từ đợc coi là nghĩa rộng khi nào ?
? Từ đợc coi là nghĩa hẹp khi nào ?
? Qua ví dụ, em rút ra đựoc gì về nghĩa
của từ ngữ ?
=>GV cho đọc ghi nhớ
Nội dung cần đạt
1-Thế nào là cấp độ khái quát ?
Vật nuôi
Gia súc Gia cầm.
Trâu, Bò, Mèo, Chó
- Mèo : nghĩa khái quát hơn.
- Gia súc.
-Là mức độ khái quát từ nhỏ đến lớn của
các từ ngữ
2-Từ có nghĩa rộng, từ có nghĩa hẹp
- Động vật : Nghĩa rộng hơn.
- Thú : rộng hơn .
- Khi nó bao hàm phạm vi nghĩa của một
số từ ngữ khác.
- Khi nghĩa của nó đợc bao hàm trong
phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác.
- Một từ ngữ có nghĩa rộng đối với từ
ngữ này đồng thời có thể là nghĩa hẹp
đối với từ ngữ khác.
Hoạt động 3: Luyện tập
GV hớng dẫn học sinh làm bài tập 1-2-3.
BT 1 : Hình thức : làm việc theo tổ.
Vũ Thị Bích Mùi GV tr ờng THCS Thiệu Đô - Thiệu Hoá.
.
.
Y phục
Quần áo
Quần đùi Quần dài áo dài áo sơ mi áo ngủ
BT 3 : HS làm việc độc lập.
Xe cộ : xe máy, xe ô tô, xe đạp
Kim loại : sắt ,thép
Hoa quả : na , ổi,
Họ hàng : chú , thím,
Mang : xách, khiêng, gánh
Hoạt động 4: H dẫn học bài ở nhà
-Nắm lại các kiến thức trong bài, học kĩ lí thuyết, làm các bài còn lại
- Chuẩn bị bài : Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.
. .

Ngày soạn :05 - 9- 2007.
Ngày dạy : 08- 9- 2007.
Tiết 4 : Tính thống nhất về chủ đề văn bản
*Mục tiêu cần đạt :
-HS nắm đợc chủ đề của văn bản , tính thống nhất về chủ đề của văn bản
-Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề , biết cách xác định
và duy trì đối tợng trình bày , chọn lựa , sắp xếp các phần sao cho văn bản tập
trung nêu bật ý kiến
-Biết tích hợp với văn bản Tôi đi học.
*Tổ chức các hoạt động dạy học :
Hoạt động 1 : Khởi động
-Kiểm tra bài cũ : GV kiểm tra sự chuẩn bị của HS.
-GV giới thiệu bài mới

Hoạt động 2 :Hình thành khái niệm :
Hoạt động của thầy và trò
GV cho HS đọc thầm văn bản Tôi đi học
?Tác giả nhớ lại những kỷ niệm sâu sắc nào trong
Nội dung cần đạt
I-Khái niệm về chủ đề văn bản
-Tôi đi học ghi lại những kỷ niệm
của ngày đầu tiên đến trờng : đợc
Vũ Thị Bích Mùi GV tr ờng THCS Thiệu Đô - Thiệu Hoá.
.
.
thời thơ ấu của mình ?
? Theo em , tất cả những sự việc đợc kể trong văn
bản có thể hiện cho nội dung đó không ?
( HS thảo luận trả lời )
? Đó gọi là chủ đề . Vậy chủ đề là gì ?
? Căn cứ vào đâu mà em biết Tôi đi học nói
lên những kỷ niệm của tác giả về buổi tựu trờng
đầu tiên ?
? Với nhan đề đó , tác giả đã thực hiện nh thế
Nào để làm rõ chủ đề ?
( HS lấy dẫn chứng )
? Ngày đầu tiên đi học , tôi có tâm trạng nh thế
nào ? Tâm trạng đó đợc biểu đạt qua từ ngữ nào
.
( HS lấy dẫn chứng )
GV giảng : Các chi tiết , các phơng tiện ngôn từ
trong văn bản đều tập trung tô đậm cảm giác
này . Tất cả những vấn đề vừa chỉ ra đó chính là
sự mạch lạc của văn bản để làm rõ chủ đề .
Tiểu kết : Tính thống nhất của chủ đề văn bản
đợc biểu hiện ở bình diện thứ nhất : Bình diện
cấu trúc hình thức : Nhan đề tính mạch lạc .
? Văn bản Tôi đi học có nội dung gì ? Nội
dung đó có làm rõ trong văn bản không ?
? Tính thống nhát chủ đề của văn bảncòn đợc
thể hiện ở bình diện nào nữa ?
? Làm thế nào để đảm bảo tính thống nhất chủ
đề văn bản ?
( HS thảo luận trả lời )
mẹ cầm tay , gặp thầy mới , bạn mới
, cảm giác khi ngồi học thể hiện
tâm trạng bồi hồi , xúc động , lòng
yêu mến bạn bè, làng quê.
-Chủ đề: đối tợng và vấn đề chính mà
văn bản biểu hiện
II-Tính thống nhất về chủ đề của văn
bản
*Căn cứ vào nhan đề trong văn bản
( đó chính là đối tợng mà văn bản
phản ánh .)
+ Cách xng tôi nói chuyện của tôi
+ Đi học nói những chuyện liên
quan đến học .=> Các câu đều nhắc
đến kỷ niệm của ngày tựu trờng .Đó
chính là tính mạch lạc.
*Căn cứ vào bình diện nội dung :
+ Đối tợng phản ánh
+Biểu hiện qua mục đích hay chủ định
của chủ thể văn bản
-Xác định đợc chủ đề , đề mục
-Mối quan hệ giữa các phần
Vũ Thị Bích Mùi GV tr ờng THCS Thiệu Đô - Thiệu Hoá.
.
.
Hoạt động 3 :
Hình thức : làm theo tổ cử đại diện trình bày
-Các từ ngữ , hình ảnh phải hớng vào
chủ đề
III-Luyện tập :
Bài tập 1
Đáp án :
-Xét ở bình diện nội dung : Văn bản đẫ
tập trung phản ánh rừng cọ => gửi gắm
tình cảm yêu quý , tự hào về miền đất
quê mình
-Xét ở bình diện hình thức:
+Nhan đề
+ bố cục : 3 phần
+ Từ ngữ : xng tôi
+Các chi tiết về cây cọ
Hoạt động 4 : Hớng dẫn học bài ở nhà
-Nắm lại kiến thức
-Làm bài tập 2 ,3 ( trang 14 )
-Chuẩn bị bài Trong lòng mẹ
. .

Ngày soạn : 07- 9-2007.
Ngày dạy : 14- 9- 2007.
Tiết 5-6 : Văn bản : Trong lòng mẹ .
( Nguyên Hồng )
*Mục tiêu cần đạt :
-Hiểu đợc tình cảnh đáng thơng và nỗi đau tinh thần của chú bé Hồng , cảm nhận đợc
tình yêu thơng mãnh liệt của chú bé đối với mẹ . Bớc đầu hiểu đợc văn hồi ký và đặc sắc
của thể văn này qua ngòi bút của tác giả
-Biết cách cảm thụ một thể loại văn học , tích hợp với bài trờng từ vựng và bố cục
văn bản
*Tiến trình giờ dạy :
Hoạt động 1 : Khởi động :
Kiểm tra bài cũ :
? Nhận xét về bố cục , cốt truyện của văn bản Tôi đi học . Có thể nói truyện
ngắn đó là 1 bài văn xuôi giàu chất trữ tình đợc không ? Tại sao ?
Vũ Thị Bích Mùi GV tr ờng THCS Thiệu Đô - Thiệu Hoá.
.
.
GV giới thiệu bài mới
Hoạt động 2 : Đọc hiểu văn bản :
Hoạt động của thầy và trò
GV cho HS đọc phần chú thích Nhấn
mạnh 1số ý .
? Tại sao có thể nói , Nguyên Hồng là nhà
văn của phụ nữ và nhi đồng .
-Cho HS nắm lại nghĩa của một số từ ngữ
khó nh: đoạn tang , tha hơng cầu thực , tâm
can , thành kiến
GV hớng dẫn đọc : chậm rãi, tình cảm, khi
thì uất ức xót xa, khi thì hồi hộp sung sớng.
HS đọc theo yêu cầu. GV nhận xét, đọc
mẫu.
? Đoạn trích gồm mấy nội dung . ứng với
từng phần văn bản nh thế nào ?
? Đặt nhân vật tôi trong 2 tình huống đó , tác
giả nhằm bộc lộ điều gì ?
? Nhân vật chính trong tác phẩm là ai? Có
quan hệ với tác giả nh thế nào ?
?Cảnh ngộ của bé Hồng có gì đặc biệt ?
? Nhận xét về cảnh ngộ của Hồng ?
? Theo dõi cuộc đối thoại , em có nhận xét gì
Nội dung cần đạt
I-Tìm hiểu chung :
1-Tác giả :
-Là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng.

-Truy tặng giải thởng Hồ Chí Minh (1996)
2- Tác phẩm :
-Thể loại : hồi ký tự truyện gồm 9 ch-
ơng , đăng báo năm 1938, in thành sách
năm 1940.
- Trong lòng mẹ thuộc chơng 4 .
3- Tìm hiểu từ khó
4- Đọc văn bản :
5- Bố cục :
-Từ đầu đến chứ : Cuộc trò chuyện
của bé Hồng với bà cô .
-Còn lại :Cuộc gặp gỡ cảm động của 2
mẹ con chú bé Hồng.
Nổi bật diễn biến vô cùng phức tạp, thế giới
nội tâm phong phú .
II- Phân tích :
1-Cuộc trò chuyện giữa bé Hồng với bà cô.
-Cảnh ngộ : Mồ côi cha , mẹ đi tha hơng
cầu thực , anh em Hồng sống nhờ vào ngời
cô , không đợc yêu thơng .
=> Cô độc , tủi cực , luôn khao khát tình
yêu thơng .
-Bà cô: Là hiện thân cho những thành
kiến cổ hủ , lạc hậu , phi nhân đạo của XH
Vũ Thị Bích Mùi GV tr ờng THCS Thiệu Đô - Thiệu Hoá.
.
.
về bà cô ?
?Tìm những lời lẽ của bà cô ?
? Trong cuộc trò chuyện này, bà cô nhằm
mục đích gì ?
? Thế nhng bé Hồng đã nhận ra điều gì trong
lời nói đó ? Vì sao ?
Bình : Bằng một trái tim nhạy cảm đồng thời
rất tỉnh táo , đặc biệt hơn là bằng tình yêu và
lòng kính trọng mẹ , bé đã chiến thắng mu
mô thâm hiểm của bà cô .
? Trớc trò chơi độc ác của bà cô , bé đã đối
ứng nh thế nào ?
? Nhận xét gì về tâm trạng của bé Hồng ?
? Theo em , trong những cảm xúc của bé ,
cảm xúc nào gây ấn tợng mạnh nhất cho ng-
ời đọc ? Vì sao ?
Bình : Mỗi cảm xúc của bé có thể gợi lên ở
mỗi ngời về những cảm nghĩ riêng về những
nỗi cay đắng , tủi cực mà bé phải chịu đựng .
Có điều trong những cay đắng của bé không
chỉ có nỗi đau mà còn có sự căm hờn cái xấu
, cái ác đang trà đạp lên tình mẫu tử .
? ở đây phơng thức nào đợc vận dụng ? Tác
dụng ?
? Qua đoạn 1 , tác giả muốn thể hiện nội
dung gì ?
Việt Nam trớc cách mạng tháng tám .
Không yêu thơng , không bù đắp tình thơng
cho cháu mà trái lại , luôn tìm cơ hội để
châm chọc , nhục mạ , làm tổn thơng tình
cảm .
+Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ
mày không ?
+Sao lại không vào ? Mợ mày phát tài lắm
=>Dò xét tình cảm của bé dành cho mẹ ,
muốn gieo vào óc bé những hoài nghi khiến
bé khinh miệt và ruồng rẫy mẹ .
-Nhận ra đó là những ý nghĩ cay độc ,
những rắp tâm tanh bẩn vì trong lời nói đó
chứa đựng sự giả dối mỉa mai , hắt hủi ,
thậm chí độc ác dành cho mẹ .
-Ban đầu : cúi đầu không đáp , từ chối dứt
khoát không cháu không muốn vào=>
cúi đầu im lặng , khoé mắt cay cay. Rồi
nớc mắt chảy ròng ròng, đầm đìa => cời
dài trong tiếng khóc .
->Diễn biến tâm trạng của bé đợc đẩy lên
cực điểm .
-Phơng thức : tự sự , miêu tả , biểu cảm ->
thể hiện trực tiếp và gợi cảm trạng thái tâm
hồn đau dớn của bé .
-Làm nổi bật tình yêu lớn lao của bé dành
cho mẹ
-Vạch trần tâm địa lạnh lùng độc ác của bà
Vũ Thị Bích Mùi GV tr ờng THCS Thiệu Đô - Thiệu Hoá.
.
.
Cho HS đọc phần 2
? So sánh kỷ niệm của 2 đoạn .
( Đoạn 1: là những kỷ niệm cay đắng , tủi
nhục ; Đoạn 2 : là những kỷ niệm ngọt ngào
của tình mẫu tử )
? Niềm hạnh phúc của bé đợc xảy ra vào thời
điểm nào . Thời điểm đó cùng với cử chỉ của
mẹ đã cho ta thấy mẹ bé Hồng là ngời nh thế
nào ?
? Cuộc gặp gỡ xúc động đợc nhà văn kể nh
thế nào ?
(HS tìm các chi tiết )
? Chi tiết nào trong truyện cho ta thấy nỗi
khao khát đó của bé .
? Cảm giác của bé Hồng khi nằm trong
lòng mẹ ?
? Nhận xét về phơng thức biểu đạt của đoạn văn
trênvà tác dụng của phơng thức biểu đạt đó
? Cảm nghĩ của em về nhân vật bé Hồng ?
? Nêu nội dung - nghệ thuật .
Hoạt động 3 : Luyện tập
-Cho HS đọc diễn cảm lại đoạn trích
-Phân tích hình ảnh so sánh trong đoạn trích
cô - đại diện cho một hạng ngời sống tàn
nhẫn , khô cạn cả tình máu mủ ruột rà trong
xã hội thực dân lúc bấy giờ .
2- Cuộc gặp gỡ cảm động của 2 mẹ con chú
bé Hồng .
- Chợt thấy bóng gọi rối rít => Tâm
khảm bé luôn chất chứa , âm ỉ , cháy một
nỗi khắc khoải mong nhớ mẹ
-So sánh với hình ảnh : dòng nớc trong suốt
trong mắt ngời bộ hành giữ sa mạc
khao khát tình mẹ đến kiệt sức .
-Hành động : thở hồng hộc , chán đẫm mồ
hôi , trèo lên xe ríu cả chân ., khóc oà
=>Giọt nớc mắt của hạnh phúc .
-Nằm trong lòng mẹ : cảm thấy nh mu mị
nh mê man trong hơng vị ngọt ngào của tình
mẫu tử
- Tự sự kết hợp biểu cảm -> gợi cảm xúc
mạnh mẽ.
- Nội tâm sâu sắc
Yêu mẹ mãnh liệt.
Khao khát đợc yêu thơng.
III- Tổng kết :
Nội dung : Thể hiện nỗi đau lhổ bị hắt hủi
của bé Hồng trong cảnh ngộ mồ côi cha ,
đồng thời biểu hiện lòng yêu mẹ , lòng tin
bền bỉ , mãnh liệt dành cho mẹ và luôn khao
khát đợc yêu thơng .
2-Nghệ thuật :
-Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
-Diễn tả nội tâm sâu sắc
Vũ Thị Bích Mùi GV tr ờng THCS Thiệu Đô - Thiệu Hoá.
.
.
Hoạt động 4 : Hớng dẫn học bài ở nhà
-Nắm lại nội dung nghệ thuật của đoạn trích
-Làm bài tập : phân tích tâm trạng của bé Hồng trong đoạn trích .
-Chuẩn bị bài : Trờng từ vựng
. .


Ngày soạn : 09-9-2007.
Ngày dạy : 15 -9 2007.
Tiết 7 : Trờng từ vựng
*Mục tiêu cần đạt :
-Hiểu đợc thế nào là trờng từ vựng , biết xác lập những trờng từ vựng đơn giản
-Biết đợc mối liên quan giữa trờng từ vựng với các hiện tợng ngôn ngữ khác đã học nh
đồng nghĩa , trái nghĩa , ẩn dụ , hoán dụ giúp ích cho việc làm văn , học văn
-Giáo dục HS có ý thức sử dụng đúng
*Tiến trình giờ dạy .
Hoạt động 1 : Khởi động
-Kiểm tra bài cũ : Thế nào là cấp độ khái quát nghĩa của từ ngữ . Lấy 1 ví dụ ( chỉ rõ
nghĩa rộng , nghĩa hẹp )
-GV giới thiệu bài
Hoạt động 2 : Hình thành khái niệm :
Hoạt động của thầy và trò
HS đọc đoạn ví dụ
-Thống kê các từ in đậm
-Giải nghĩa một số từ

? Nhận xét gì về nghĩa của các từ trên ?
? Gọi đó là trờng từ vựng . Nêu khái niệm
GV đa ví dụ : gà , vịt , ngan , ngỗng
? Những từ trên có thuộc trờng từ vựng
Nội dung cần đạt
I-Khái niệm
+ Mặt :là một bộ phận của ngời , phần phía
trớc từ chán đến cằm của đầu ngời .
+Mắt :Là một bộ phận của ngời dùng để
nhìn .
+Da :Là một bộ phận của ngời , lớp
mô bọc ngoài cơ thể .
=>Có một nét giống nhau ( chung )
-Là tập hợp của những từ có ít nhất
một nét nghĩa chung .
Vũ Thị Bích Mùi GV tr ờng THCS Thiệu Đô - Thiệu Hoá.
.
.
không?
Cho HS lấy ví dụ
GV đa từ tay
? Hãy tìm TTV cho tay?
+Bộ phận của tay :Cánh tay , cẳng tay ,
khuỷu tay , bàn tay
+Hoạt động của tay :chặt , viết , ném
+Đặc điểm của tay :dài , ngắn , khéo
? Qua ví dụ , em có nhận xét gì về TTV ?
-GVđa ví dụ TTV mắt
+BP của mắt : lòng đen , lòng trắng
+Hđộng của mắt :liếc , dòm , ngó
? Nhận xét gì về từ loại của 1 TTV?
Gvlấy ví dụ ngọt
+Mùi vị : ngọt , cay , đắng
+Âm thanh : the thé , dịu êm
Thời tiết : hanh , ẩm , giá
? Có nhận xét gì về từ ngọt ?
Cho HS đọc ví dụ ( d )
? Những từ in đậm là để nói về đối tợng nào
?
? Những từ đó có tác dụng gì ?
? Trong giao tiếp , văn chơng , chuyển TTV
nhằm mục đích gì ?
Hoạt động 3 : Luyện tập
Bài tập 1 :
-Đọc bài tập
-Cho từng cá nhân làm việc
Bài tập 2: cho HS lên bảng làm bài
-Một TTV bao gồm nhiều TTV nhỏ
hơn .
-Một TTV bao gồm những từ loạikhác
nhau .
-Một từ có thể thuộc nhiều TTV khác
nhau .
-Tăng thêm tính nghệ thuật của ngôn
từ
II-Luyện tập
Đáp án :
-Ngời ruột thịt :bà nội , cô mẹ , em
Quế
-Dụng cụ bắt cá
-Dụng cụ để đựng
-Hoạt động của chân
-Trạng thái tâm lý
-Tính cách
Vũ Thị Bích Mùi GV tr ờng THCS Thiệu Đô - Thiệu Hoá.
.
.
Bài tập 5 : GV hớng dẫn
-Dụng cụ để viết
*Lới :
-Trờng dụng cụ ( vó , nơm , chài )
-Trờng tổ chức :đội , pháp luật
*Lạnh :
-Thời tiết : nóng , rét , buốt
-Tình cảm : xa lánh , hờ hững
-Không gian : ầm ĩ , vắng vẻ , hiu
quạnh
Hoạt động 4 : Hớng dẫn học ở nhà
- Làm bài tập 3 , 4 , 6
-Chuẩn bị bài : Bố cục văn bản
. .
Ngày soạn : 10- 9- 2007.
Ngày dạy : 15 9- 2007
Tiết 8 : Bố cục của văn bản
*Mục tiêu cần đạt :
-Nắm đợc bố cục văn bản , đặc biệt cách trình bày , sắp xếp các nội dung trong phần
thân bài
-Biết xây dựng bố cục văn bản mạch lạc , phù hợp với đối tợng và nhận thức của ngời
đọc
-Từ đó biết sáng tạo văn bản
*Tiến trình giờ dạy
Hoạt động 1 : Khởi động :
-Kiểm tra bài cũ
+ Thế nào là tính thống nhất chủ đề văn bản
+Chỉ rõ tính thống nhất chủ đề trong văn bản Bánh trôi nớc
- GV giới thiệu bài
Hoạt động 2 : Tổ chức các hoạt động dạy học
Hoạt động của thầy và trò
GV cho HS đọc văn bản
? Văn bản trên viết về vấn đề gì ?
? Đoạn nào giới thiệu vấn đề đó ?
? Đoạn nào đã làm rõ cho vấn đề Thầy
Nội dung cần đạt
I-Bố cục văn bản là gì

Xem chi tiết: Ngữ văn 8 - CN- dễ dạy